Normal Basınçlı Hidrosefali (NBH)

Belirtileri, Teşhisi, Tedavisi



 

Normal basınçlı hidrosefali (NBH), yürüme bozukluğu, ilerleyici demans(bunama) ve idrar kaçırma beliritileriyle ortaya çıkan ileri yaş hastalığıdır.


Normal Basınçlı Hidrosefali (NBH)' nin belirtileri nelerdir?


- Yürüme Bozuklukları:


Denge sorunu ve yürümede çekilen sıkıntı ilk ve en sık gözlenen şikayettir. Adımlar sıklıkla geniş tabanlı, kısa basamaklı ve yavaştır.Ayaklarını kaldırmalarında, merdiven çıkmalarında zorluk çektiklerinden sık sık düserler.

 

- Hafif Düzeyde Demans:


Günlük aktivitelere ilginin azalması, unutkanlık, rutin yapılan işlerle mücadele etmede zorluk ve yakın dönem hafıza bozukluğunu içerir. Bu belirti çok şiddetli olmadığı için sıklıkla ihmal edilir ve yaşlanmanın doğal bir süreci olarak degerlendirilir.  Kendilerinde bulunan sorunlardan sıklıkla farkında olmazlar ve hatta inkar edebilirler. Bazı olgularda kognitif değişiklikler yalnız nöropsikolojik değerlendirme ile saptanabilir.


- Mesane Kontrolünde Bozulma:


Hafif olgularda sık tuvalete gitme ile kendini gösterirken, ileri olgularda mesane kontrolü tamamen bozulur.


Normal basınçlı hidrosefali hastaları sıklıkla 60 yaş üzeri hastalar oldukları ve bu yaş grubunda bu tarz belirtilerin normal olduğu düşünüldüğü içen, insanlar genellikle bu problemler ile birlikte yaşamak zorunda olduklarını düşünürler ve vücutlarında oluşan bu değişiklere kendilerini adapte etmeye çalışırlar.


Normal basınçlı hidrosefalide görülen belirtiler aynı zamanda yaslılarda ortaya  çıkabilecek diğer bazı sağlık sorunlarını taklit edebilir. Mesela görülen kognitif semptomlar erken dönem Alzheimer hastalığı olarak değerlendirilebilir. Aynı şekilde denge ve yürüme sorunları Parkinson hastalığı olarak düşünülebilir.


Normal Basınçlı Hidrosefali (NBH) Tanısı nasıl konulur?


NPH tanısında kullanılan başlıca yöntemler beyin MR' ı, BOS dinamiğine yönelik araştırmalar, nöropsikolojik araştırmalar ve metabolizma incelemeleri şeklindedir. NPH den şüphelenildiğinde ise hastalara şant tedavisinin uygun olup olmayacağına karar vermede en sık kullanılan yöntem ise, Lomber ponksiyon(LP) yoluyla beyin omurilik sıvısı alınarak BOS basıncını azaltmak ve hastanın kliniğinde düzelme olup olmadığını gözlemektir.



Normal Basınçlı Hidrosefali (NBH) Nasıl Tedavi Edilir?


Günümüzde en sık kullanılan ve genellikle tek mümkün tedavi seçeneği BOS kanallarını emilimin sağlanabileceği vücudun başka kısımları ile birlestirmeye yarayan sant denilen sistemin cerrahi olarak yerleştirilmesidir. Bu amacla en sık kullanılan yer karın içerisinde peritondur ve kullanılan sistemede ventrikuloperitoneal sant denir. Cerrahi sonrasında şant sisteminin tüm parçaları cilt altında kalacak ve dışarıdan bir şey görülmeyecektir.



Normal Basınçlı Hidrosefali (NBH) İle İlgili Sık Sorulan Sorular



1- Normal Basınçlı Hidrosefaliye Yol Açan Etmenler?


Olguların pek çoğunda altta yatan neden saptanamaz. Kafa travması, geçirilmiş beyin kanaması, tümör veya kistler, cerrahi sırasında görülen kanamalar, menenjit veya diğer beyin enfeksiyonları neticesinde NBH oluşabilir.



2- Lomber Ponksiyon Nasıl Yapılır?


BOS yaklaşık basıncını ölçmeye aynı zamanda sıvıdan tahlil yapmaya yardımcı olur. Lokal anestezi altında belin alt kısmına ince bir iğne ile girilerek 50 cc ye kadar BOS boşaltılır. Bu sayede hastadaki belirtilerde geçici bir düzelmenin olması beklenir. Eğer bu işlem sonrasında belirtilerde geçici sürelide olsa anlamlı bir düzelme olursa o zaman cerrahi tedavinin başarılı olacağı söylenebilir. Eğer lomber ponksiyona yanıt negatif veya net olarak anlaşılamamış ise daha ileri araştırmalar yapmak gerekir.



3- NBH’ de Şant Tedavisine Uygun Hastalar Kimlerdir?


Bu amaçla pek çok test ve araştırma geliştirilmiş olmak ile birlikte, tek başına sant işleminin başarısını tahmin ettirebilecek bir faktör bulunmamaktadır. Aşagıdaki bulgular şant takılmasını takiben sonucların daha iyi olacağını düsündürmektedir:


Yürüme bozukluğunun ilk ortaya çıkan ve en belirigin şikayet olması


Travma veya kanama gibi NBH nin bilinen bir sebebinin olması


Görüntüleme yöntemlerinde ventrikul boyutlarının BOS un bulunduğu Subaraknoid boşluktan orantısız şekilde geniş olması


Lomber ponksiyon veya lomber katater yoluyla BOS boşaltılmasının dramatik geçici bir düzelme sağlaması


Ölçülen beyin içi veya spinal BOS basıncının üst limitlerde olması


Beyini etkileyen küçük kan dammar hastalığı kanıtlarının minimal oluşu


Hidrosefali semptomlarının santlama sonrası düzelmesinin mümkün olacağını bilmek önemlidir.


Cerrahi sonrası tamamen iyileşme herkesin beklentisi olsada, bu her zaman mümkün olmayabilir. Cerrahi sonrasında mevcut şikayetlerin anlamlı ölçüde azalması, kişinin başkalarına bağımlı halden kurtulmaları, en önemlisi nörolojik semptomlarin daha da ilerlemesinin önüne geçilmesi hasta ve yakınlari içen tatminkar bir cevaptır.



4- NBH' de Şant Ameliyatının Başari Oranı Nedir?


Yürüme bozukluğu, hafif demans ve mesane kontrol problemleri ameliyat sonrası birkaç gün içerisinde düzelebilir veya haftalar aylar düzelme icin gerekebilir. Bu düzelmenin ne süratte ve ne derece olacağını önceden kestirmenin bir yolu maalesef yoktur. Düzelme olanlarda sıklıkla bu düzelmeler ilk haftalar içerisinde olur. Bu iyileşme hafif düzeyde olabileceği gibi çok dramatik bir şekilde de olabilir.



5- NBH Tedavi Edilmez İse Ne Olur?


NBH li hastalar sıklıkla ilerleyici semptomlar ile basvururlar ve bu semptomların kendi kendine düzeleceği ve klinik bozulmanın kendi kendine duracağına inanmanın bir nedeni yoktur. Kimse mevcut semptomların ne hızda ilerleyeceğini tahmin edemez. Semptomlar ne kadar şiddetli ise ve ne kadar uzun süredir mevcut ise tedaviye yanıt o derece daha az olacaktır. Genel bir kural olarak tanı ve tedavi ne kadar erken yapılırsa düzelme o kadar iyi olacaktır. Eğer semptomlar çok hafif ise hastaya acil bir sant operasyonu yapmadan bir süre yakın takip yapılabilir.

 



Op. Dr. Umut YAKA

Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı

 

Özel Memorial Hizmet Hastanesi

 

www.umutyaka.com